Strona startowa Publikacje

Publikacje

Już w połowie lat 50. Energopomiar wydawał własny kwartalnik „AEP - Z archiwum Energopomiaru”, który zawierał artykuły przedstawiające doświadczenia i problemy techniczne związane z wykonywanymi pracami.
W 1961 r. zamiast wspomnianego kwartalnika rozpoczęto publikację Biuletynu Naukowo – Technicznego Energopomiaru jako dodatku do „Energetyki”. Obecnie Biuletyn wydawany jest 5 - 6 razy w roku jako integralna część tego miesięcznika.
Nasi pracownicy publikują artykuły w wielu czasopismach branżowych, m.in. w miesięczniku „Energetyka Cieplna i Zawodowa” oraz dwumiesięczniku „Nowa Energia”.




Obrona przed blackout’em w przedsiębiorstwie przemysłowym jako jeden z kluczowych elementów zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego

Autor

Wieńczysław Wasik
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Techniki Cieplnej

Rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną, przeciągająca się w czasie budowa nowych mocy wytwórczych, niezadowalający stan techniczny sieci przesyłowych, a także lawinowe dołączanie w ostatnim czasie do sieci dystrybucyjnych i przesyłowych jednostek wytwórczych (JW) o ograniczonych zdolnościach regulacyjnych i trudnych do przewidzenia poziomach produkcji mocy czynnej (np. farm wiatrowych) – to tylko kilka z wielu czynników, które nie sprzyjają stabilności krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE). Dodatkowym elementem mogącym zagrozić stabilności KSE są zdarzające się ograniczenia rezerwy wirującej w generatorach. Najlepszym tego przykładem jest zanotowane w dniu 01.02.2012 r. rekordowe zużycie energii elektrycznej na poziomie 25 346 MWh, które spowodowało, że KSE znalazł się na granicy bezpieczeństwa, dysponując minimalną rezerwą mocy wynoszącą tylko 1300 MW.

Więcej
 

Remediacja gruntu skażonego produktami ropopochodnymi

Autor

Jacek Jędrzejewski
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Chemii i Diagnostyki

Pogarszający się stan środowiska i negatywny wpływ jego skażenia na warunki życia ludzi – zwłaszcza w obszarach wysoko zurbanizowanych – spowodował, że różnego rodzaju instytucje państwowe i organizacje pozarządowe zaczęły dostrzegać wynikające z tego tytułu niebezpieczeństwa i propagować zachowania mające na celu eliminację lub przynajmniej ograniczenie dewastacji środowiska. Jednak usuwanie skutków skażenia jest procesem długotrwałym, wymagającym stosowania skomplikowanych technologii, a tym samym kosztownym. Dlatego też należy rozwijać technologie służące odnowie środowiska, które gwarantują wysoką skuteczność rekultywacji przy mniejszych kosztach. Do takich technik należy zaliczyć usuwanie różnego rodzaju zanieczyszczeń z wykorzystaniem żywych mikroorganizmów (biotechnologie).

Więcej
 

Diagnostyka i ocena stanu technicznego kotłów sposobem na ich bezpieczną eksploatację

Autor

Artur Jasiński
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Chemii i Diagnostyki

Dyspozycyjność urządzeń energetycznych zależy głównie od ich rzeczywistego stanu technicznego. Diagnostyka kotłów to nie tylko badania i pomiary, lecz cała procedura oparta o odpowiednio przygotowany system diagnostyczny. Procesy niszczenia elementów przebiegają odmiennie w poszczególnych częściach kotła (w tym z różną prędkością), dlatego okresowa ocena stanu technicznego musi uwzględniać ich specyfikę. Niektóre procesy przebiegają gwałtownie, na efekty innych trzeba czekać latami, skutki jednych widać „gołym okiem”, aby poznać stopień zaawansowania innych konieczne są specjalistyczne badania.

Więcej
 

Badania olejów turbinowych

Autor

Jadwiga Pinko
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Centralne Laboratorium

Wprowadzenie na rynek polski bogatego asortymentu olejów smarowych produkowanych przez zagranicznych producentów w rafineriach lub w blendowniach na bazie różnych komponentów bazowych i dodatków uszlachetniających według obowiązujących norm i specyfikacji nie zawsze jest kompatybilne z polskimi normami przedmiotowymi. Zastosowanie tych olejów w maszynach i urządzeniach eksploatowanych w kraju wymaga szczególnej ostrożności. Decyzja o zastosowaniu konkretnego oleju powinna być poprzedzona: badaniem kwalifikującym, analizą jego podstawowych własności fizykochemicznych, oceną jego własności użytkowych, oceną jego mieszalności z olejami krajowymi.

Więcej
 

Analiza wrażliwości jako element zmniejszenia ryzyka inwestycyjnego w projektach OZE – na przykładzie biogazowni

Autor

Piotr Bakoń
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Techniki Cieplnej

Artykuł opisuje jakie czynniki powinny zostać uwzględnione podczas procesu tworzenia modelu ekonomicznego służącego do wykonania analizy wrażliwości. Podejście takie pozwala na zmniejszenie ryzyka inwestycyjnego oraz określenie granic prawdopodobnych zysków. Przedstawia przykładową analizę wrażliwości dla biogazowi, uwzględniającą ryzyka cząstkowe oraz zmiany gospodarcze.

Więcej
 

Diagnostyka jako element planowania

Autor

Artur Jasiński
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Chemii i Diagnostyki

Bezpieczna długoterminowa eksploatacja wymaga opracowania indywidualnego dla każdego urządzenia programu diagnostycznego obejmującego elementy kryterialne. Im szybciej zostanie on wdrożony tym lepiej zaplanowany zostanie czas i środki na modernizacje. Generalnie zadaniem elektrociepłowni zakładów przemysłowych jest produkcja pary technologicznej na potrzeby wytwarzania innych produktów, a stan techniczny kluczowych elementów kotłów i turbin wpływa jedynie pośrednio na zdolność wytwórczą całego przedsiębiorstwa. W tego typu zakładach produkcja ciepła i energii elektrycznej przez elektrociepłownię jest jedynie procesem pomocniczym, a jej eksploatacja traktowana jest raczej w kategoriach kosztów.

Więcej
 

Zarządzanie potencjałem oszczędności energii

Autor

Tomasz Słupik
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Techniki Cieplnej

Oszczędzanie energii występującej pod różnymi postaciami i zużywanej w procesach produkcyjnych stało się przedmiotem zainteresowania wielu odbiorców energii w praktycznie każdej gałęzi przemysłu. Dzieje się tak głównie za sprawą rosnących cen energii oraz zapowiedzi dalszych podwyżek spowodowanych wchodzącymi w życie kolejnymi regulacjami prawnymi wymuszającymi na wytwórcach energii elektrycznej i cieplnej znaczące modernizacje eksploatowanych jednostek wytwórczych. Jak obrać odpowiednią strategię? Czynnikami stymulującymi oszczędzanie energii i poprawę efektywności energetycznej procesów jej produkcji oraz zużycia są programy wspierające identyfikację potencjału oszczędności oraz inwestycje proefektywnościowe. Również Ustawa o efektywności energetycznej, oprócz obowiązku, jaki nakłada na dystrybutorów i pewne grupy odbiorców energii, tworzy systemy wspierające działania proefektywnościowe.

Niezależnie jednak od istniejących systemów wsparcia, działania mające na celu poprawę efektywności energetycznej muszą opierać się na właściwie przeprowadzonym procesie identyfikacji potencjału oszczędności energii oraz wynikać z polityki energetycznej lub strategii funkcjonowania firmy w tym obszarze. Spełnienie tych dwóch warunków oraz odpowiednie wykorzystanie możliwości dofinansowania przekłada się na wymierne efekty płynące z proporcji zainwestowanych środków do osiągniętych profitów wynikających z zaoszczędzonej energii.

Audyt – pierwszy krok do poprawy efektywności

Proces poprawy efektywności energetycznej powinien być jednym z elementów strategii przedsiębiorstwa. Działania identyfikujące potencjał oszczędności, zwane audytem energetycznym, stanowić powinny jeden z pierwszych kroków ułatwiających planowanie kolejnych, bardziej zaawansowanych etapów – zależnie od stopnia skomplikowania procesu technologicznego – służących przygotowaniu inwestycji proefektywnościowych. Jak pokazuje praktyka, spora część działań proefektywnościowych nie wymaga dodatkowego wsparcia, gdyż ich okresy zwrotu mieszczą się poniżej akceptowalnego poziomu. Wyniki właściwie przeprowadzonego audytu identyfikującego potencjał oszczędności pozwalają na opracowanie listy działań uszeregowanych według preferowanego wskaźnika ekonomicznego mówiącego o rentowności danej inwestycji. To z kolei pozwala na opracowanie harmonogramu działań, jakie należy podjąć w pierwszej kolejności (np. działania niskonakładowe) oraz przedsięwzięć zaplanowanych na kolejne lata.
Audyt identyfikujący potencjał oszczędności w firmie, oprócz uszeregowania potencjalnych działań proefektywnościowych, powinien obejmować istniejące opomiarowanie ruchowe na instalacjach i dostępne systemy zbierania i archiwizacji danych pomiarowych. Strategia firmy w tym obszarze czy też jej polityka energetyczna powinny jednak wyznaczać granice działań proefektywnościowych – tzn. jasno określać możliwe zmiany w głównych ciągach technologicznych (zmiany głównych ciągów technologicznych są przeważnie bardzo złożone i pociągają za sobą znaczące koszty, które zwykle nie są akceptowane przez zarządy firm). Audyt identyfikujący powinien wykazywać należyty poziom szczegółowości technicznej gwarantujący prawidłowe uszeregowanie przedsięwzięć proefektywnościowych, a audytor powinien zagwarantować przeniesienie wyników wykonanych pomiarów i analiz na poziom potrzeb wymaganych przez odpowiednie systemy wsparcia. Pomiary i analizy powinny być podstawą do opracowania wytycznych, które można wykorzystać w kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (np. przygotowanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) lub projektu technicznego). Taki sposób postępowania wynika bezpośrednio z tzw. dobrej praktyki inżynierskiej i jest jednym z elementów znacząco obniżających ryzyka związane z prowadzeniem procesów inwestycyjnych. Należy jednak dodać, że tego typu działania wiążą się z koniecznością poznania przez audytora specyfiki pracy danej linii technologicznej, procesu pomocniczego czy też samego urządzenia i, niejednokrotnie, wymuszeniem na potrzeby wykonania pomiarów określonych warunków ruchowych pozwalających na obserwację pracy urządzenia w jego eksploatacyjnym obszarze pracy.

Wsparcie działań proefektywnościowych

Na uwagę zasługują dwa systemy wsparcia, a mianowicie Program Priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) pn. ,,Efektywne wykorzystanie energii” oraz jeszcze niefunkcjonujący, a wynikający z Ustawy o efektywności energetycznej system białych certyfikatów.
Pierwsza część programu NFOŚiGW „Dofinansowanie audytów energetycznych i elektroenergetycznych w przedsiębiorstwach” obejmuje wsparcie prac audytorskich w formie dotacji w wysokości do 70% kosztów kwalifikowanych, a część druga „Dofinansowanie zadań inwestycyjnych prowadzących do oszczędności energii lub wzrostu efektywności energetycznej przedsiębiorstw” uzyskanie preferencyjnych kredytów na zidentyfikowane audytami działania proefektywnościowe. W styczniu 2012 r. rozpoczęła się kolejna edycja naboru wniosków dla obu części programu.
System białych certyfikatów teoretycznie został wprowadzony z chwilą wejścia w życie Ustawy o efektywności energetycznej, tj. w maju 2011 r. W praktyce jednak, z uwagi na brak rozporządzeń, na które powołuje się Ustawa, system znajduje się „w zawieszeniu”. Ustawa określa jednak, że o białe certyfikaty będzie można się ubiegać dla wszystkich działań proefektywnościowych, które zostały zakończone po 1 stycznia 2011 r. Największą niewiadomą dla podmiotów zainteresowanych uzyskaniem białych certyfikatów jest rozporządzenie dotyczące audytu efektywności energetycznej. I choć jego pierwszego projektu spodziewać się można dopiero w II kwartale 2012 r. to z dużą dozą pewności już dzisiaj można powiedzieć, że rozporządzenie na pewno nie będzie podważać tzw. dobrych praktyk inżynierskich – dlatego dla działań modernizacyjnych zwiększających efektywność energetyczną warto wykonać audyt energetyczny już teraz. Należy jednak zaznaczyć, że audyt powinien zostać wykonany z należytą starannością uniemożliwiającą ewentualne podważanie zastosowanych rozwiązań technicznych przez audytora sprawdzającego w procesie ubiegania się o białe certyfikaty.
Czym jest przywołana dobra praktyka inżynierska? Można ją zdefiniować jako ciąg działań identyfikacyjnych składających się z czynności pomiarowych i analitycznych wykorzystujących najlepsze dostępne techniki pomiarowe (i aparaturę pomiarową) oraz dostępne normy, i wytyczne prezentujące aktualny stan wiedzy w danym obszarze techniki, a służących do określania poziomu wskaźników świadczących o efektywności energetycznej badanych urządzeń i instalacji. Dobra praktyka inżynierska zaleca także wykonanie analizy niepewności wyznaczenia poszczególnych wielkości znaczących dla osiągnięcia celu audytu. Każdorazowo powinna być dedykowana analizowanemu układowi (uwarunkowaniom ruchowym, dostępności punktów pomiarowych, specjalnym przepisom obowiązującym na danej części instalacji itd.). Potwierdzeniem tak postawionych założeń są chociażby wytyczne do prowadzenia audytów efektywności energetycznej dla programu NFOŚiGW „Efektywne wykorzystanie energii”. Można zatem śmiało powiedzieć, że brak odpowiednich przepisów wykonawczych nie powinien wpływać na wstrzymywanie realizacji audytów efektywności energetycznej.

Elementy wspierające zarządzanie potencjałem oszczędności

Duża część instalacji przemysłowych posiada wystarczające wyposażenie w aparaturę kontrolno-pomiarową umożliwiającą prowadzenie ciągłej lub okresowej kontroli procesów zachodzących na danych instalacjach. Na bieżący monitoring stanu głównych węzłów technologicznych oraz istotniejszych urządzeń pozwala również właściwie zaprojektowany system informatyczny. Spora część wytycznych projektowych dla systemu informatycznego wspierającego proces zarządzania potencjałem oszczędności energii może powstać podczas audytu energetycznego. Raport z audytu może zawierać wykaz punktów pomiarowych istniejących na obiekcie oraz koncepcję systemu informatycznego opartego na tych sygnałach pomiarowych. Każdy z sygnałów powinien mieć przypisany priorytet, a sygnały istotne powinny mieć dodatkowo określoną wiarygodność. Koncepcja systemu powinna zawierać wykaz punktów pomiarowych i wymaganą do zainstalowania w tych punktach aparaturę pomiarową służącą podniesieniu wiarygodności wyznaczania określonych wskaźników mówiących o efektywności pracy danej instalacji. Właściwie zaprojektowany i nadzorowany system kontroli pracy instalacji umożliwia łatwe raportowanie i generowanie charakterystyk określonych wielkości. Raportowanie powinno być dostosowane do potrzeb każdego z poziomów kompetencji dla danej instalacji. Aktualne standardy (w systemach Technicznej Kontroli Eksploatacji TKE projektowanych i wdrażanych przez Energopomiar stosowane od prawie 10 lat) wymagają, aby system informatyczny był dostępny z każdego komputera podłączonego do sieci internetowej, spełniając oczywiście wymagania związane z dostępnością do konkretnych danych dla osoby z określonej lokalizacji sieciowej. Dane dostarczane przez właściwie prowadzony system informatyczny są nieocenionym źródłem informacji technicznej o urządzeniach i liniach technologicznych, ułatwiającym podejmowanie doraźnych czynności związanych z rozpoczęciem procesu inwestycyjnego. Wdrażanie systemów nadzorujących pracę urządzeń w kontekście ich efektywnej pracy zalecane jest również przez Normę 16001 dotyczącą systemów zarządzania energią. Przede wszystkim jednak są to działania uzasadnione ekonomicznie, ponieważ, zapewniając na bieżąco wiedzę o stanie technicznym urządzenia/linii technologicznej, umożliwiają szybsze reagowanie na stany nieoptymalnej pracy przekładającej się na wzrost kosztów prowadzenia instalacji/urządzeń.

Obecna i przewidywana sytuacja w obszarze wytwarzania i użytkowania energii skłania do podejmowania znacznie szerszych działań związanych z poprawą efektywności energetycznej niż realizowane przez przedsiębiorstwa do tej pory. Aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne dotyczące poprawy efektywności energetycznej, należy posiadać wiedzę o potencjale oszczędności energii w poszczególnych obszarach przedsiębiorstwa oraz o rentowności działań w poszczególnych wyspach technologicznych. Informacji takich może dostarczyć właściwie wykonany, tj. bazujący na dobrej praktyce inżynierskiej audyt energetyczny. Wnioski z niego płynące powinny stanowić niepodważalny materiał techniczny do podejmowania dalszych decyzji inwestycyjnych, dawać wytyczne do projektowania, jak również służyć pomocą przy opracowaniu SIWZ na zadania typowo inwestycyjne, służące poprawie efektywności energetycznej.
Powyższe działania mogą być wspierane przez systemy informatyczne, monitorujące ekonomikę produkcji w poszczególnych liniach technologicznych lub urządzeniach. Całość zagadnień opisanych w niniejszym artykule powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w strategii firmy bądź też jej korporacyjnej polityce energetycznej.

Artykuł został opublikowany w czasopiśmie "Chemia Przemysłowa" nr1/2012.

Zapraszamy do serwisu poświęconego efektywności energetycznej BIAŁE CERTYFIKATY

Do pobrania pełna wersja artykułu w wersji PDF

 

Oczyszczanie parowników kotłów energetycznych z osadów eksploatacyjnych bez instalacji prowizorycznych

Autor

Michał Łodej
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Chemii i Diagnostyki

Podstawowym celem chemicznego czyszczenia parowników kotłów energetycznych jest usunięcie z ich powierzchni wewnętrznych zanieczyszczeń i osadów powstałych w trakcie eksploatacji. Pomimo utrzymywania zalecanych sposobów korekcji obiegu wodno - parowego oraz stosowania prawidłowych reżimów technologicznych, na powierzchni wymiany ciepła powstają osady, które: pogarszają wymianę ciepła, sprzyjają zjawisku kumulacji zanieczyszczeń pomiędzy ścianką rury a masą wody kotłowej, powodują uszkodzenie warstewek ochronnych, wspomagają procesy korozyjne na powierzchniach grzewczych, zmniejszają żywotność rur kotłowych. Dlatego też chemiczne czyszczenie parownika jest niezmiernie ważnym elementem eksploatacji kotła. Prawidłowe przeprowadzenie procesu chemicznego czyszczenia, przy dotrzymaniu odpowiednich reżimów technologicznych, pozwoli zminimalizować zagrożenia wynikające z wyżej wymienionych czynników.

Więcej
 

Audyt efektywności energetycznej jako niezbędne narzędzie identyfikacji potencjału oszczędności układów pompowych

Autor

Tomasz Słupik
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Techniki Cieplnej

W dobie wysokich cen energii i ich spodziewanego wzrostu szczególnej analizy wymagają procesy modernizacyjne urządzeń pobierających energię. Już na etapie analiz przedprojektowych, do których zalicza się audyty efektywności energetycznej, jak również na etapie przygotowywania wszelkiego rodzaju koncepcji modernizacji, należy wykonać wielowariantową analizę, w ramach której, dla jednoznacznie zidentyfikowanego stanu wyjściowego, przedstawia się kilka wariantów technicznych możliwych do zastosowania w konkretnym przypadku, ze wskazaniem wariantu najkorzystniejszego. Uchwalona w drugim kwartale 2011 r. Ustawa o efektywności energetycznej obliguje, ale również zachęca do podejmowania aktywności zmierzających do poprawy efektywności energetycznej. Znajdujące się w niej zapisy pozwalają także wnioskować, że poziom techniczny audytu efektywności energetycznej powinien być wysoki i zgodny z dobrą praktyką inżynierską. Właściwe podejście organizacyjne i techniczne, zakładające podejmowanie działań sprawdzających i opiniujących na każdym z etapów podejmowania procesów modernizacyjnych, pozwala na wyeliminowanie większości błędów, jakie mogą się pojawić w takim procesie.

Więcej
 

Metan z kopalni - zagrożenie?

Autor

Piotr Plis
„ENERGOPOMIAR” Sp. z o.o.
Zakład Techniki Cieplnej

Rocznie w polskich kopalniach wydziela się blisko 900 mln m3 metanu, z czego mniej niż jedna trzecia trafia do instalacji odmetanowania, a zdecydowana większość jest wyprowadzona do atmosfery drogą wentylacyjną, nie pozostając obojętnym na klimat ani na bezpieczeństwo eksploatacji kopalni. Z danych Wyższego Urzędu Górniczego [1] wynika, że przy malejącym wydobyciu węgla w polskich kopalniach następuje jednoczesny wzrost wydzielania metanu towarzyszący eksploatacji górniczej. Na podstawie ustaleń nadzoru górniczego wiadomo, że z pokładów metanowych pochodzą cztery na pięć ton wydobytego węgla i na każdą z nich przypada średnio o połowę metanu więcej niż przed 10 laty - na jedną tonę wydobytego węgla przypada dziś 11 m3 metanu, wobec 7,3 m3 11 lat temu. Obecnie tylko w czterech polskich kopalniach nie stwierdzono wydzielania metanu, a w 15 obowiązuje najwyższa, czwarta kategoria zagrożenia metanowego.

Więcej
 
Strona 6 z 10